Омборлар кўчиришни тартибга солувчи қоидалар — камомаддан сақлаш
Объектлараро кўчиришлар — материал камомадининг 30–40%'и яширинадиган жой. Ўзбек қурилиш фирмалари кўчиришларни кўринарли ва жавобгар сақлаш учун ишлатадиган беш қоида.
Бир омбор бошлиғи менга айтган эди: "Нима кирганини ҳам, прорабларнинг қўлига нима кетганини ҳам аниқ айта оламан. Икки объектимиз ўртасида нима содир бўлиши — билмайман". Объектлар ўртасидаги бу бўшлиқ — барча материал камомадининг 30–40%'и яширинадиган жой. Етказиб бериш келади, сўровлар бажарилади, лекин объектлараро кўчиришлар норасмий каналлар орқали оқади ва ҳужжатлардан йўқолади. Сизиб чиқишни ёпадиган беш қоида.
1-қоида — Юк машинаси жўнашдан олдин ҳар бир кўчиришга рақам берилади
Кўчириш камомадининг энг катта сабаби — "кейинроқ расмийлаштираман" туридаги кўчириш. Ҳужжат етиб келганда миқдор яхлитланган хотира, манзил эса тахминий бўлиб қолади. Қоидани жорий қилинг: ҳеч қандай материал омбор бўлимидан олдин яратилган кўчириш рақамисиз чиқмайди — ҳатто кўчанинг наригисига 5 қоп бўлса ҳам. Мобил орқали олинган рақам майли; қоғоз талонни эмас.
2-қоида — Қабул қилувчи объект санайди, жўнатувчи эмас
Жўнатувчи ва қабул қилувчи бир хил одам билан дўст бўлса камдан-кам тортишадилар. Кўчиришни фақат қабул қилувчи томонда тасдиқланг. Агар қабул қилувчи прораб 48 санаса ва кўчиришда 50 ёзилган бўлса, йўқолган 2 — ёзувда қолади. Омбор бошлиғи ҳар ҳафта сверка қилади: изчил фарқ қолдираётган жўнатувчилар белгиланади, нақш миш-мишга эмас, маълумотга айланади.
3-қоида — Кўчириш қабул қилувчи объектга жўнатувчи объектнинг партия нархида тушади
Агар қабул қилувчи объект ўртача ёки қайта нархлаш ишлатса, кўчиришлар нарх арбитражини яширади. Арзон цементи бор объект қиммат цемент сотиб олмоқчи бўлган объектга уни жўнатади, кўчириш нархи эса йўқолади. Жўнатувчи объектдаги асл партия нархини ишлатинг. Қабул қилувчи объект СМЕТА қаторида шу нархни қабул қилади. Иккала объект ҳам ҳақиқий рақамни кўради.
4-қоида — Кетма-кет кўчиришлар учун сабаб талаб этилади
Агар материал А объектига келиб 48 соат ичида Б объектига жўнатилса — бирор нарса хато. Ёки етказиб бериш нотўғри объектга йўналтирилган, ёки А — Б учун "қулайлик омбори" бўлган. Иккала ҳолат ҳам номланиши керак. Тез кўчиришлар учун сабаб майдонини мажбурий қилинг. Аудит нақшларни топади — одатда бюджетдан чиқишини яшириш учун ишончли "қарз оладиган" битта лойиҳа.
5-қоида — Ойлик кўчириш сверкаси — мажбурий
Ойига бир марта омбор бошлиғи объектлар ўртасидаги ҳар бир кўчиришни рўйхатга олади: манба, манзил, материал, миқдор, қиймат. Директор режалаштирилган материал ҳаракати билан солиштиради. Ойлик истеъмолнинг 2%'идан юқори режасиз кўчиришлар кўриб чиқилади — жазоланмасдан, кўриб чиқилади. Машғулот икки соатни олади ва одатда ойлар давомида пул йўқотаётган битта тизимли муаммони топади.
Бу қандай хатти-ҳаракатни яратади
Кўчиришлар рақамланган, қабул қилувчи томонидан саналган, нархни олиб юрадиган, сабаб билан асосланган ва ойда сверка қилинадиган бўлгач — норасмий кўчириш канали ўлади. Прораблар асослантириб бўлмайдиган кўчиришларни сўрашни тўхтатади, чунки сабаб майдони энди кўринади. Омбор бошлиқлари ҳужжатсиз кўчиришларни қабул қилишни тўхтатади. Директорлар илк бора ҳар бир объект бўйича ҳақиқий истеъмолни кўради.
Буларнинг ҳеч бири дастур талаб қилмайди — у беш қоида ва битта ҳафталик сверка йиғилишини талаб қилади. Дастур версияси тезроқ — чунки кўчириш рақами, қабул қилувчи ҳисоби ва партия нархи автоматик бўлади. Лекин интизом биринчи ўринда, ва айнан интизом пулни сақлайди.